
W Formule 1 najbliższy przeciwnik czasem siedzi w drugim samochodzie tego samego zespołu. Ma dostęp do podobnych rozwiązań technicznych i doskonale wie, gdzie szukać przewagi. Trudno o lepszy materiał na opowieść o ambicji. Tony Dodgins korzysta z niego w książce „Formuła 1: Rywale”, przyglądając się kierowcom przez pryzmat ich najważniejszych sportowych konfrontacji. Od początków mistrzostw świata po walkę Lewisa Hamiltona z Maksem Verstappenem prowadzi czytelnika przez historię sportu napędzanego również osobistymi porachunkami.
Najbardziej podoba mi się sam pomysł: potraktować rywalizację jako sposób opowiadania o Formule 1. Wynik wyścigu zamyka się w tabeli. Historia relacji dwóch kierowców wymaga przyjrzenia się temu, co działo się przed startem i co narastało po przekroczeniu mety. Właśnie tam szukam w sportowych książkach najciekawszych tematów.
Dwóch kierowców, kilka wersji prawdy
Dodgins porządkuje materiał chronologicznie, a poszczególne starcia osadza w konkretnych momentach karier zawodników. Ten zabieg ma sens. Zamiast za każdym razem zaczynać życiorys od początku, autor skupia się na okolicznościach danej rywalizacji. Niki Lauda pojawia się więc w kontekście walki z Jamesem Huntem, a później wraca przy pojedynku z Alainem Prostem. Sam Prost zyskuje kolejną odsłonę przy historii konfliktu z Ayrtonem Senną.
Lubię taki sposób prowadzenia opowieści, ponieważ pozwala przyglądać się kierowcy w zmieniającym się otoczeniu. Ten sam człowiek przy innym przeciwniku odsłania odmienne cechy. Zawodnik oceniany osobno wygląda przecież inaczej niż zawodnik ustawiony obok kogoś, kto regularnie odbiera mu punkty i podważa jego pozycję.
Podczas lektury warto zadać sobie niewygodne pytanie: ile w naszej ocenie kierowcy jest analizy jego jazdy, a ile zwykłego kibicowania? Sam wolę książkę zostawiającą przestrzeń na taki rachunek sumienia od tekstu rozdającego role bohatera i winowajcy już na pierwszej stronie.

Ciekawie opowiedziana historia Formuły 1 w formie albumu.
Ayrton Senna i Alain Prost podnoszą temperaturę
Wśród opisanych historii znalazły się narastająca niechęć między Senną a Prostem oraz słowne zaczepki Nigela Mansella i Nelsona Piqueta. Jest również pojedynek Hunta z Laudą, znany szerokiej publiczności dzięki filmowemu „Wyścigowi”. Dodgins przygląda się zarówno wydarzeniom na torze, jak i konfliktom podsycanym poza nim.
Właśnie różnorodność tych relacji uważam za mocny argument za sięgnięciem po „Rywali”. Gdyby każda historia sprowadzała się do podobnej wymiany złośliwości, pomysł szybko straciłby rozpęd. Tutaj można porównywać odmienne sposoby reagowania na przeciwnika i sprawdzać, jak sportowa konkurencja przechodzi w sprawę osobistą.
Najwięcej uwagi poświęciłbym przy tym samemu pojęciu przeciwnika. Łatwo uznać go za przeszkodę na drodze do sukcesu. Znacznie ciekawiej zastanowić się, w jakim stopniu pomaga zbudować wielkość zawodnika. Czy o zwycięstwie opowiadalibyśmy z podobnym zapałem, gdyby po drugiej stronie zabrakło kogoś zdolnego odpowiedzieć równie mocno?

Historyczne bolidy Formuły 1.
Fotografie zasługują na własne tempo
W książce, a w zasadzie dużym albumie w twardej oprawie, sporą rolę odgrywają tu zdjęcia. Omówienia książki wyraźnie podkreślają ich jakość, zwracając uwagę na fotografie bolidów i kierowców z różnych epok. Warstwa ilustracyjna jest jednym z podstawowych atutów tej publikacji.
Przy takim materiale odpowiada mi albumowa forma polskiego wydania. Twarda oprawa i jakość przygotowania sprawiają, że książka prezentuje się jak drogi album. Wydawca potraktował jej wizualny charakter poważnie, za co należy mu się uznanie.
Sam daję podobnym publikacjom trochę czasu. Czytam fragment, oglądam zdjęcia, wracam do tekstu. Fotografia sportowa zasługuje na uwagę większą niż przelotne spojrzenie podczas przewracania kartki. W książce poświęconej konkretnym ludziom szczególnie interesuje mnie możliwość zestawienia opowieści o zawodniku z jego wizerunkiem. Nazwisko z tabeli wyników odzyskuje wtedy twarz.

Szeroki przegląd ma swoją cenę
Gdy chcę rozebrać pojedynczy sezon na części, sięgam po publikację poświęconą węższemu zagadnieniu. Od Dodginsa oczekuję przede wszystkim perspektywy pozwalającej porównywać epoki.
Bardzo zaangażowany kibic zapewne rozpozna wiele opisanych wydarzeń. Warto więc podejść do tej lektury z apetytem na ponowne przyjrzenie się znanym starciom, zamiast nastawiać się wyłącznie na odkrywanie sensacji.

Miejsce na półce trzeba wywalczyć
„Formułę 1: Rywale” cenię za wyraźny temat i konsekwencję w jego prowadzeniu. Albumowa oprawa pasuje do książki zachęcającej do oglądania, a układ oparty na pojedynkach daje historii wyścigów czytelny rytm.
Poleciłbym ją czytelnikowi zainteresowanemu ludźmi pod kaskami, zwłaszcza jeśli lubi porównywać własne oceny z cudzą perspektywą. Mnie najbardziej przekonuje możliwość obserwowania, jak nazwiska przechodzą z jednej rywalizacji do następnej, a wraz z przeciwnikiem zmienia się kontekst ich osiągnięć.
Na podium każdy stoi na swoim stopniu. W opowieści o drodze na szczyt rywal zajmuje znacznie więcej miejsca. Dodgins właśnie jemu oddaje należną część kadru.
Wydawca: Wydawnictwo Familium.
Data premiery książki: 14 października 2026.
Mój blog otrzymuje się dzięki wsparciu czytelników. Będę wdzięczny, jeśli postawisz mi wirtualną kawę💚
Pasjonat pozytywnego stylu życia. Prowadzę bloga od 2012 roku dzieląc się wiedzą i spostrzeżeniami. Ekspercko recenzuję rzeczy i miejsca warte uwagi, które zmieniają życie na lepsze. Poza blogowaniem napisałem kilka e-booków oraz publikacje w prasie drukowanej. Moje treści cytowane są przez duże media, w tym telewizję i portale.


