
Czytając „Quo vAIdis” miałem wrażenie, że ktoś wziął moje wszystkie zawodowe przyzwyczajenia związane z AI, wrzucił do blendera z fizyką kwantową, matematyką i czarnym humorem, a potem kazał mi się temu spokojnie przyglądać. Spokojnie się nie da.
O czym właściwie mowa?
Dragan rozkłada AI na części pierwsze od programów sprytniejszych od swoich twórców po jednorożce rysowane przez sieci neuronowe. Zamiast truizmów o rewolucji technologicznej pokazuje konkret: jak działają modele językowe, co w nich jest tylko mnożeniem macierzy, a co zaczyna przypominać coś, co niepokojąco kojarzy się z myśleniem.
To książka o inteligencji w ogóle, nie o zabawkowym ChatGPT. Zadaje pytanie, czy modele pozostają stochastycznymi papugami, czy w pewnym momencie przestaje być uczciwe nazywanie ich bezmyślnym narzędziem, bo ich zachowanie zaczyna przypominać coś zarezerwowane dla ludzi.

Partner wpisu.
Styl Andrzeja Dragana: fizyk jak wkurzony eseista
Największy szok przyszedł ze sposobu, w jaki Dragan serwuje wiedzę. Z jednej strony profesor fizyki, łączący teorię względności z kwantową, z imponującą listą grantów, nagród i uczelni na koncie. Z drugiej gość, który pisze, jakbyśmy siedzieli przy piwie i ktoś zadał durne pytanie o to, czy AI nas wszystkich zabije.
On grzebie w faktach jak w elektronice: rozkręca, opisuje, czasem celowo robi zwarcie, żeby zobaczyć, co wybuchnie. Czuć w tym ADHD-ową ciekawość, o której pisze Jacek Dukaj w rekomendacji. Dragan bada AI jak dziwne zwierzę, ogląda je z każdej strony, testuje, dźga, przekłuwa, a zamiast czystej popkulturowej zabawy dostajesz solidny ładunek wiedzy bez podręcznikowej bufonady.
Jako pracownik AI: niekomfortowo osobiste
Dla kogoś, kto codziennie siedzi w promptach, modelach, wdrożeniach i use case’ach, ta książka działa jak nagły zoom na to, co w pracy zwykle omijam wzrokiem. Chcę, żeby modele działały stabilnie, przewidywalnie, wydajnie, a Dragan dokręca kamerę tam, gdzie zaczyna się pytanie: co tu się dzieje, gdy ten cały kod zaczyna zachowywać się w sposób widziany u ludzi.
Perspektywa, że te systemy bywają sprytniejsze od swoich twórców, brzmi u niego jak techniczna konstatacja, której nie da się zignorować. To mnie autentycznie przeraziło, bo nagle przestaje chodzić o kolejne narzędzie w workflow, a zaczyna o pytanie, gdzie kończy się algorytm, a zaczyna coś przypominającego podmiot.
Miałem kilka momentów, kiedy łapałem się na myśli, że chętnie wróciłbym do epoki, w której komputer był głupim kalkulatorem, nie lustrem moich własnych intelektualnych ograniczeń. Dragan nie podsyca lęków, paradoksalnie właśnie przez to robi się jeszcze gorzej, bo jego argumenty pozbawione histerii trudno zepchnąć do szufladki science fiction.
Co robi z mózgiem czytelnika
„Quo vAIdis” działa jak intensywny kurs oduczania się naiwnych wyobrażeń: że inteligencja należy wyłącznie do człowieka, że kreatywność jest magiczna, że maszyny tylko liczą. Dzięki licznym przykładom, od jednorożców rysowanych przez sieci neuronowe po konkretne eksperymenty myślowe, Dragan pokazuje, jak łatwo pomylić intuicję z wiedzą i jak wiele lęków wynika z niezrozumienia, co dzieje się w środku tych modeli.
Jednocześnie ani na chwilę nie udaje, że wszystko jest pod kontrolą. Raczej zachęca, żeby się z tym niepokojem oswoić i nauczyć zadawać lepsze pytania. To książka, po której tajemnicza AI traci marketingowy makijaż i staje się skomplikowanym, zrozumiałym zjawiskiem, które można krytykować, badać, wykorzystywać i kwestionować, zamiast tylko się nim ekscytować albo demonizować.
Kto powinien przeczytać „Quo vAIdis”?
Jeśli zajmujesz się AI zawodowo, ta lektura przypomina nieprzyjemnie szczery feedback na demo twojej pracy. Nie odrzucisz go, bo jest merytoryczny, ale wcale nie masz ochoty słyszeć każdego zdania. Jeśli dopiero wchodzisz w temat, dostajesz przewodnik, który traktuje cię jak partnera do rozmowy, któremu można wytłumaczyć nawet trudniejsze kwestie bez uproszczeń pod memy.
To książka dla ludzi mających dość jałowych paneli dyskusyjnych o szansach i zagrożeniach AI i chcących zobaczyć, z czego zbudowana jest ta cała magia. Po lekturze trudno wrócić do myślenia o modelach językowych jak o narzędziu jak każde inne, bo raz otwarte drzwi do pytania czym jest inteligencja nie da się zatrzasnąć.
Jeśli masz w sobie ciekawość i odwagę spojrzeć na pracę z AI z innej perspektywy, „Quo vAIdis” bardzo mocno się o ciebie upomni. Obawiam się, że po tej rozmowie nigdy nie spojrzysz na zwykły prompt tak samo.
Tutaj kupisz książkę:
Mój blog otrzymuje się dzięki wsparciu czytelników. Będę wdzięczny, jeśli postawisz mi wirtualną kawę💚
Pasjonat pozytywnego stylu życia. Prowadzę bloga od 2012 roku dzieląc się wiedzą i spostrzeżeniami. Ekspercko recenzuję rzeczy i miejsca warte uwagi, które zmieniają życie na lepsze. Poza blogowaniem napisałem kilka e-booków oraz publikacje w prasie drukowanej. Moje treści cytowane są przez duże media, w tym telewizję i portale.

